Back to news listing

Next article

NEWS: Welsh Government updates/ Diweddariadau Llywodraeth Cymru

Darllenwch hyn yn Gymraeg yma.  Read this in Welsh here.

LAST UPDATED 14/01/21 at 12.30pm

Following our previous news story where PACEY Cymru called on Welsh Government to confirm a number of points in relation to queries and issues we are providing an update on these points.

PACEY Cymru have had a meeting with Welsh Government and a meeting with CIW in the last week alongside Cwlwm partners and others supporting the sector in Wales.  Please see the latest updates below to the issues we raised.  This news story will be updated as further clarification in relation to issues raised are resolved.

  • PACEY Cymru called for official wording or a statement from the First Minister or Deputy Minister on why childcare is remaining open while schools are closed.  We were concerned that the briefing by the Chief Medical Officer stating that the key reason for childcare remaining open is that closing nurseries in Wales would ‘create a crisis for the workforce’.  We felt that this was not a helpful message for the sector to hear and the focus should be based on evidence around the risk, transmission and benefits to children alongside workforce issues.

Latest update:

Welsh Government have confirmed that Ministers have reviewed the position with regards to childcare and play services.  Taking account of the current position with regards to the number of Covid-19 cases across Wales, Ministers have decided that no action to restrict provision in childcare and play settings is required at this time.  Settings can continue to care for all children, working to the National Minimum Standards and the Protective Measures guidance.  Welsh Government are working on the publication of a statement in relation to this that needs to be agreed by Welsh Government colleagues in the childcare and play team and also by the Chief Scientific Officer and the Technical Advisory Group.   We will share this once it is published. 

Currently PACEY Cymru support the Welsh Government's position that childcare in Wales should remain able to operate as long as this is regularly reviewed and based on clear scientific evidence.  We will continue to raise queries and challenge on key points especially if the situation changes and the evidence shows that childcare should close.  Under the current position this ensures providers have the flexibility (based on their own risk assessments, contractual requirements, financial needs and the protective measures) to make individual decisions in relation to operating. We have shared information about working with families in our previous update.

  • PACEY Cymru called for a swift decision on whether school closures will continue beyond the 18th January to support childcare setting and families in planning continuing childcare needs.  Other UK nations have confirmed much longer closure dates.  We needed confirmation on this as a matter of urgency.

Latest update:

In line with our recent news story it has now been confirmed that, unless there is a significant reduction in cases of coronavirus, schools in Wales will continue to provide online provision until the February half term with onsite attendance only by the children of critical workers and vulnerable children.  Welsh Government state that schools have not suddenly become unsafe; they do not pose an increased risk to teachers or students. However, keeping schools open does encourage children and adults to mix – inside and outside the school gates – at a time when cases of coronavirus are high in the community and there is a very infectious strain spreading quickly.

  • PACEY Cymru called for confirmation that activity/sports clubs, that are currently not required to register under the childcare exceptions order, are not able to operate under the current lockdown and clear confirmation on action that will be taken against these and whose duty it is to move forward on any action.  We strongly feel that services like this cannot have it both ways- they are either childcare and if so and operating for over two hours need to be registered with CIW or are an activity/sports club which currently should not be allowed to operate.

Latest update:

Welsh Government have confirmed that activity/sports clubs that would normally operate under the exceptions order and not need to be registered with CIW are not able to operate under the current lockdown.  We are glad that this position has been confirmed and that this position will be enforced by local authorities.  We will continue to raise issues in relation to this as they arise.

  • PACEY Cymru called for confirmation and updates to the Welsh Government FAQ’s in relation to Welsh Government’s position for childcare for school aged children (where schools are closed).  We know the current FAQ’s state that childcare can be provided to children of all ages and not restricted but feel that specific guidance in relation to the position around care of school aged children would support the sector in decision making.

Latest update:

This is likely to follow once the official statement in relation to childcare is received (see above).

The Protective Measures have been updated and are kept under constant review.  Ensure you follow the link to the latest version rather using an older version.

  • PACEY Cymru have called for further consideration and higher priority of the vaccine and serial testing to those working in childcare given that many are caring for children of those working in frontline NHS services and the fact that childcare workers specifically are often not able to socially distance from young children in the same way as others due to personal care needs. 

Latest update:

PACEY have raised issues relating to vaccine priority at a UK level given this is not a decision that is made by Welsh Government. This continues to be discussed at a parliamentary level and we will share further developments.  

Cwlwm, the group which brings together the five leading childcare and play organisations in Wales and includes PACEY Cymru, has called for all childcare and playwork practitioners in Wales to be prioritised for the Coronavirus vaccine at the same time as teachers and education staff. Schools and childcare are closely inter-linked and have, throughout the pandemic, provided safe provision for children across Wales. Whilst transmission rates in older children are higher, social distancing in childcare is far more complex therefore childcare and play practitioners should be provided with the same protection as education colleagues in the vaccination schedule.

We are also having ongoing discussions with Welsh Government in relation to Serial Testing for childcare settings with another meeting planned for next week.

Other points

Health and medical questions

There are also a number of questions we have put forward in relation to health or medical issues that Welsh Government are putting to their scientific advisor we are awaiting the response to these and will share when received.

Childcare Offer for Wales

We have also been discussing, as a sector with Welsh Government and local authorities, queries in relation to Childcare Offer for Wales funded places.  Welsh Government will be further considering the position in relation to this and updates will again follow as these are confirmed.

Relaxation of National Minimum Standards

The Welsh Government have now published Childcare National Minimum Standards (NMS) COVID-19: reintroduction of temporary relaxations until 30 June 2021.  It explains under what circumstances, and subject to what arrangements, Welsh Government will allow the temporary relaxation of some of the requirements in the National Minimum Standards for Regulated Childcare.  In line with previous positions local authority approval is required prior to any relaxation in staffing ratios being implemented.

First Aid

CIW has recognised in its frequently asked questions that they are aware that there are some courses available which include a blend of one day online and one day practical (face to face) but that spaces are limited due to social distancing. Where you need to renew your first aid certificate and you cannot access a practical course, then in the first instance, you can undertake an online course to update your knowledge but then access a suitable practical course at the earliest possible opportunity.   

Specifically for those looking to apply to become a registered childminder in Wales CIW have stated that in the absence of a practical course they will accept an online course for the purpose of registration so as not to bring applications for registration to a halt due to the lack of practical courses. The inspector will talk to the applicant to ascertain that they feel confident to deal with any paediatric first aid emergency after doing only an online course. If the applicant does not feel confident then they should wait until a practical course is available before progressing their application. The inspector will also talk about the need to complete a practical course as soon as one becomes available.

PACEY Cymru work closely with Proactive First Aid in Wales who offer blended courses comprising online and practical elements.

Thank you for your support.

As stated previously we are continuing to field a large number of concerns and queries from members and are working tirelessly on behalf of the sector to respond to these.  We would always advise members to ensure they are using reliable sources of information and not to share posts from sources that cannot be verified see our blog on Top Tips on Navigating Information.  We are focusing our work on addressing issues and concerns linked to information shared from reliable sources for example Welsh Government, Public Health Wales and Local Authorities directly.  

Please keep an eye on our website and PACEY Cymru Facebook page for further updates and our Frequently Asked Questions for Wales.  Please take time to read the information available through the links and if you have further queries please email

Diweddarwyd ddiwethaf 14/01/21 (12.30)

Yn dilyn ein stori newyddion blaenorol lle galwodd PACEY Cymru ar Lywodraeth Cymru i gadarnhau nifer o bwyntiau mewn perthynas ag ymholiadau a materion rydym bellach yn darparu diweddariad ar y pwyntiau hyn.

Rydym wedi cwrdd gyda Llywodraeth Cymru a hefyd gyda AGC yn ystod yr wythnos ddiwethaf ochr yn ochr â phartneriaid Cwlwm ac eraill sy'n cefnogi'r sector yng Nghymru. Gweler y diweddariadau diweddaraf isod i'r materion a godwyd gennym. Bydd y stori newyddion hon yn cael ei diweddaru wrth i eglurhad pellach mewn perthynas â materion a godir cael eu datrys.

  • Galwodd PACEY Cymru am eiriad swyddogol neu ddatganiad gan y Prif Weinidog neu'r Dirprwy Weinidog ynghylch pam mae gofal plant yn aros ar agor tra bod ysgolion ar gau. Roeddem yn pryderu am y briff gan y Prif Swyddog Meddygol yn nodi mai’r rheswm allweddol dros i ofal plant aros ar agor yw y byddai cau meithrinfeydd yng Nghymru yn ‘creu argyfwng i’r gweithlu’. Roeddem yn teimlo nad oedd hon yn neges ddefnyddiol i'r sector ei chlywed a dylai'r ffocws fod yn seiliedig ar dystiolaeth ynghylch y risg, y trosglwyddiad a'r buddion i blant ochr yn ochr â materion gweithlu.

Diweddariad diweddaraf:

Mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau bod Gweinidogion wedi adolygu'r sefyllfa o ran gwasanaethau gofal plant a chwarae. Gan ystyried y sefyllfa bresennol o ran nifer yr achosion Covid-19 ledled Cymru, mae'r Gweinidogion wedi penderfynu nad oes angen cymryd unrhyw gamau i gyfyngu ar ddarpariaeth mewn lleoliadau gofal plant a chwarae ar hyn o bryd. Gall lleoliadau barhau i ofalu am bob plentyn, gan weithio yn unol â'r Safonau Gofynnol Cenedlaethol a'r canllaw Mesurau Diogelu. Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio ar gyhoeddi datganiad mewn perthynas â hyn sydd angen i gydweithwyr Llywodraeth Cymru gytuno arno yn y tîm gofal plant a chwarae a hefyd gan y Prif Swyddog Gwyddonol a'r Grŵp Cynghori Technegol. Byddwn yn rhannu hyn unwaith ei fod wedi’i gyhoeddi.

Ar hyn o bryd mae PACEY Cymru yn cefnogi safbwynt Llywodraeth Cymru y dylai gofal plant yng Nghymru barhau i allu gweithredu cyhyd â bod hyn yn cael ei adolygu'n rheolaidd a'i seilio ar dystiolaeth wyddonol glir. Byddwn yn parhau i godi ymholiadau a herio ar bwyntiau allweddol yn enwedig os bydd y sefyllfa'n newid a bod y dystiolaeth yn dangos y dylai gofal plant gau. O dan y sefyllfa bresennol mae hyn yn sicrhau bod gan ddarparwyr yr hyblygrwydd (yn seiliedig ar eu hasesiadau risg eu hunain, gofynion cytundebol, anghenion ariannol a'r mesurau diogelu) i wneud penderfyniadau unigol mewn perthynas â gweithredu. Rydym wedi rhannu gwybodaeth am weithio gyda theuluoedd yn ein diweddariad blaenorol.

  • Galwodd PACEY Cymru am benderfyniad cyflym ynghylch a fydd cau ysgolion yn parhau y tu hwnt i'r 18fed Ionawr i gefnogi lleoliad gofal plant a theuluoedd i gynllunio anghenion gofal plant parhaus. Mae cenhedloedd eraill y DU wedi cadarnhau dyddiadau cau llawer hirach. Mae angen cadarnhad arnom ar hyn fel mater o frys.

Diweddariad diweddaraf:

Yn unol â'n stori newyddion diweddar, cadarnhawyd bellach oni bai bod gostyngiad sylweddol mewn achosion o coronafirws, bydd ysgolion yng Nghymru yn parhau i ddarparu darpariaeth ar-lein tan hanner tymor mis Chwefror gyda phresenoldeb gweithwyr critigol a phlant sy’n agored i niwed yn unig ar y safle. Mae Llywodraeth Cymru yn nodi nad yw ysgolion yn sydyn yn anniogel; nid ydynt yn peri mwy o risg i athrawon na myfyrwyr. Fodd bynnag, mae cadw ysgolion ar agor yn annog plant ac oedolion i gymysgu - y tu mewn a'r tu allan i gatiau'r ysgol - ar adeg pan mae achosion o coronafirws yn uchel yn y gymuned ac y mae straen heintus iawn yn lledaenu'n gyflym.

  • Galwodd PACEY Cymru am gadarnhad nad yw clybiau gweithgaredd/chwaraeon, nad yw'n ofynnol iddynt gofrestru o dan y gorchymyn eithriadau gofal plant ar hyn o bryd, yn gallu gweithredu o dan y cloi cyfredol a chadarnhad clir ar gamau a gymerir yn erbyn y rhain ac ar bwy y mae'r ddyletswydd arnynt i symud ymlaen ar unrhyw gamau. Teimlwn yn gryf na all gwasanaethau fel hyn ei chael y ddwy ffordd - maent naill ai'n ofal plant ac os felly ac yn gweithredu am dros ddwy awr bod angen eu cofrestru gyda AGC neu eu bod yn glwb gweithgaredd/chwaraeon na ddylid caniatáu iddynt weithredu ar hyn o bryd.

Diweddariad diweddaraf:

Mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau nad yw clybiau gweithgaredd/chwaraeon a fyddai fel arfer yn gweithredu o dan y gorchymyn eithriadau ac nad oes angen eu cofrestru gyda AGC yn gallu gweithredu o dan y broses gloi gyfredol. Rydym yn falch bod y sefyllfa hon wedi'i chadarnhau ac y bydd y sefyllfa hon yn cael ei gorfodi gan awdurdodau lleol. Byddwn yn parhau i godi materion mewn perthynas â hyn wrth iddynt godi.

  • Galwodd PACEY Cymru am gadarnhad a diweddariadau i Gwestiynau Cyffredin Llywodraeth Cymru mewn perthynas â safbwynt Llywodraeth Cymru ar gyfer gofal plant i blant oed ysgol (lle mae ysgolion ar gau). Rydym yn gwybod bod y Cwestiynau Cyffredin cyfredol yn nodi y gellir darparu gofal plant i blant o bob oed a heb ei gyfyngu ond rydym yn teimlo y byddai canllawiau penodol mewn perthynas â'r sefyllfa o amgylch gofal plant oed ysgol yn cefnogi'r sector wrth wneud penderfyniadau.

Diweddariad diweddaraf:

Mae hyn yn debygol o ddilyn unwaith y derbynnir y datganiad swyddogol mewn perthynas â gofal plant (gweler uchod).

Mae'r Mesurau Diogelu wedi'u diweddaru ac yn cael eu hadolygu'n gyson. Sicrhewch eich bod yn dilyn y ddolen i'r fersiwn ddiweddaraf yn hytrach nag defnyddio fersiwn hŷn.

  • Mae PACEY Cymru wedi galw am ystyriaeth bellach a blaenoriaeth uwch ar gyfer y brechlyn a phrofion cyfresol i'r rhai sy'n gweithio ym maes gofal plant o ystyried bod llawer yn gofalu am blant y rhai sy'n gweithio yng ngwasanaethau rheng flaen y GIG a'r ffaith nad yw gweithwyr gofal plant yn benodol, yn aml yn gallu cadw pellter cymdeithasol gan blant ifanc yn yr un modd ag eraill oherwydd anghenion gofal personol.

Diweddariad diweddaraf:

Mae PACEY wedi codi materion yn ymwneud â blaenoriaeth brechlyn ar lefel y DU o ystyried nad yw hwn yn benderfyniad a wneir gan Lywodraeth Cymru. Mae hyn yn parhau i gael ei drafod ar lefel seneddol a byddwn yn rhannu datblygiadau pellach.

Mae Cwlwm, y grŵp sy'n dwyn ynghyd y 5 sefydliad gofal plant a chwarae blaenllaw yng Nghymru (gan gynnwys PACEY Cymru), yn galw am roi blaenoriaeth i holl ymarferwyr gofal plant a gwaith chwarae yng Nghymru ar gyfer y brechlyn Coronafeirws ar yr un pryd ag athrawon a staff addysg. Mae cysylltiad agos rhwng ysgolion a gofal plant ac, drwy gydol y pandemig, maent wedi darparu darpariaeth ddiogel i blant ledled Cymru. Ac er bod cyfraddau trosglwyddo ymysg plant hŷn yn uwch, mae ymbellhau cymdeithasol mewn gofal plant yn llawer mwy cymhleth felly dylid darparu'r un amddiffyniad i ymarferwyr gofal plant a chwarae â chydweithwyr addysg yn yr amserlen frechu.

Rydym yn cynnal trafodaethau parhaus gyda Llywodraeth Cymru mewn perthynas â Phrofi Cyfresol ar gyfer lleoliadau gofal plant gyda chyfarfod arall wedi'i gynllunio ar gyfer yr wythnos nesaf.

Pwyntiau eraill

Cwestiynau iechyd a meddygol

Mae yna hefyd nifer o gwestiynau rydyn wedi'u cyflwyno mewn perthynas â materion iechyd neu feddygol y mae Llywodraeth Cymru yn eu gofyn i'w cynghorydd gwyddonol, rydyn ni'n aros am yr ymateb i'r rhain ac y byddwn ni'n eu rhannu pan dderbynnir hyn.

Cynnig Gofal Plant i Gymru

Rydym hefyd wedi bod yn trafod, fel sector gyda Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol, ymholiadau mewn perthynas â Chynnig Gofal Plant ar gyfer lleoedd a ariennir gan Gymru. Bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried y sefyllfa ymhellach mewn perthynas â hyn a bydd diweddariadau yn dilyn eto wrth i'r rhain gael eu cadarnhau.

Ymlacio Safonau Gofynnol Cenedlaethol

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Y Safonau Gofynnol Genedlaethol ar gyfer Gofal Plant a Covid-19: ailgyflwyno’r trefniadau llacio dros dro tan 30 Mehefin 2021.  Mae'n egluro o dan ba amgylchiadau, ac yn ddarostyngedig i ba drefniadau, y bydd Llywodraeth Cymru yn caniatáu llacio rhai o'r gofynion yn y Safonau Gofynnol Cenedlaethol ar gyfer Gofal Plant a Reoleiddir.  Rhaid cael cymeradwyaeth yr awdurdod lleol cyn gweithredu unrhyw lacio ar y gymhareb staffio yn unol â safbwynt blaenorol.

Cymorth Cyntaf

Mae AGC wedi cydnabod yn eu cwestiynau cyffredin eu bod yn ymwybodol bod rhai cyrsiau ar gael sy'n cynnwys cyfuniad o ddiwrnod ar-lein ac un diwrnod ymarferol (wyneb yn wyneb) ond bod lleoedd yn gyfyngedig oherwydd cadw pellter cymdeithasol. Lle mae angen i chi adnewyddu eich tystysgrif cymorth cyntaf ac na allwch gael mynediad at gwrs ymarferol, yna yn y lle cyntaf, gallwch ddilyn cwrs ar-lein i ddiweddaru eich gwybodaeth ond yna cyrchu cwrs ymarferol addas cyn gynted â phosibl.

Yn benodol ar gyfer y rhai sydd am wneud cais i ddod yn warchodwr plant cofrestredig yng Nghymru, mae AGC wedi nodi, yn absenoldeb cwrs ymarferol, y byddant yn derbyn cwrs ar-lein at ddibenion cofrestru er mwyn peidio â dod â cheisiadau am gofrestriad i ben oherwydd y diffyg cyrsiau ymarferol. Bydd yr arolygydd yn siarad â'r ymgeisydd i ganfod ei fod yn teimlo'n hyderus i ddelio ag unrhyw argyfwng cymorth cyntaf pediatreg ar ôl gwneud cwrs ar-lein yn unig. Os nad yw'r ymgeisydd yn teimlo'n hyderus yna dylent aros nes bod cwrs ymarferol ar gael cyn bwrw ymlaen â'u cais. Bydd yr arolygydd hefyd yn siarad am yr angen i gwblhau cwrs ymarferol cyn gynted ag y bydd un ar gael.

Mae PACEY Cymru yn gweithio'n agos gyda Proactive First Aid yng Nghymru sy'n cynnig cyrsiau cyfunol sy'n cynnwys elfennau ar-lein ac ymarferol.

Diolch am eich cefnogaeth.

Fel y dywedwyd eisoes, rydym yn parhau i dderbyn nifer fawr o bryderon ac ymholiadau gan aelodau ac yn gweithio'n ddiflino ar ran y sector i ymateb i'r rhain. Byddem bob amser yn cynghori aelodau i sicrhau eu bod yn defnyddio ffynonellau gwybodaeth ddibynadwy ac i beidio â rhannu postion o ffynonellau na ellir eu gwirio gweler ein blog ar Syniadau Da ar Lywio Gwybodaeth. Rydym yn canolbwyntio ein gwaith ar fynd i'r afael â materion a phryderon sy'n gysylltiedig â gwybodaeth a rennir o ffynonellau dibynadwy er enghraifft Llywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru ac Awdurdodau Lleol yn uniongyrchol.

Cadwch lygad ar ein gwefan a thudalen Facebook PACEY Cymru i gael diweddariadau pellach a'r Cwestiynau Cyffredin ar gyfer Cymru. Os oes gennych unrhyw ymholiadau pellach, cysylltwch â